Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.  Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[Zamknij]
logo

Sprawozdania 2002 - 2004

Polski Narodowy Komitet Błękitnej Tarczy

Raport w sprawie działalności Polskiego Komitetu Błękitnej Tarczy (2002-2004) Turyn 23-24 lipiec 2004 rok

W dniu 8 marca 2002 r. z inicjatywy Biura Spraw Obronnych MK odbyło się w Ministerstwie Kultury w Warszawie spotkanie poświęcone wdrażaniu w Polsce Międzynarodowego Programu Błękitnej Tarczy - programu pomocy i doradztwa w ratowaniu zagrożonych zabytków. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele pięciu organizacji pozarządowych: Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, Stowarzyszenia Archiwistów Polskich, Polskiego Komitetu Narodowego ICOM, Polskiego Komitetu Narodowego ICOMOS oraz Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków. W spotkaniu udział wzięli ponadto przedstawiciele Ministerstwa Kultury oraz Centrum Szkolenia dla Ochrony Ludności i Dóbr Kultury w Krakowie.

Na podstawie przedstawionych informacji, odnoszących się do polskich doświadczeń i osiągnięć w dziedzinie ochrony dóbr kultury, a także w obliczu nadzwyczajnych zagrożeń oraz inicjatyw międzynarodowych, zmierzających do ustanowienia narodowych komitetów „Błękitnej Tarczy”, uczestnicy spotkania wypracowali następujące stanowisko:

  1. Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, Stowarzyszenie Archiwistów Polskich, Polski Komitet Narodowy ICOM, Polski Komitet Narodowy ICOMOS oraz Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków wyrażają wolę współpracy we wdrażaniu Programu „Błękitnej Tarczy” w Polsce.
  2. Uczestnicy porozumieli się w sprawie utworzenia w Warszawie, Krakowie i Toruniu centrów informacyjno-organizacyjnych Programu „Błękitna Tarcza”.
  3. Uczestnicy zaproponowali, by Biuro Spraw Obronnych pełniło rolę punktu koordynującego dla wdrażania programu Błękitnej Tarczy, który prowadził będzie główną stroną internetową.
  4. Postanowiono także, iż w listopadzie 2002 r. zorganizowane zostanie pod auspicjami Ministerstwa Kultury spotkanie z udziałem przedstawicieli Policji, Straży Pożarnej i Obrony Cywilnej, Wojska Polskiego, Polskiego Czerwonego Krzyża, Służby Celnej i Straży Granicznej oraz innych podmiotów zainteresowanych współpracą na rzecz ochrony dóbr kultury.

Powyższe oświadczenie zostało zaakceptowane przez władze wszystkich organizacji pozarządowych.

Co zrobiliśmy w latach 2002-2004

I. w sferze organizacyjnej

  1. Biuro Spraw Obronnych działające w strukturze Ministerstwa Kultury jest punktem koordynującym wdrażanie programu Błękitnej Tarczy w Polsce oraz prowadzi główną stronę internetową programu.
  2. Utworzone zostały trzy ośrodki regionalne programu „Błękitnej Tarczy” – w Warszawie, Krakowie i Toruniu. W chwili obecnej do głównych zadań tych ośrodków należy:
    1. Prowadzenie bazy danych osób i podmiotów działających na rzecz ochrony dóbr kultury w regionie;
    2. Zapewnienie odpowiednich materiałów edukacyjnych i informacyjnych dotyczących ochrony dóbr kultury w sytuacji zagrożenia;
    3. Utworzenie zespołów zadaniowych do ochrony dóbr kultury;
    4. Poprawa systemu współpracy w dziedzinie ochrony dóbr kultury pomiędzy Policją, Strażą Pożarną, Wojskiem Polskim, Obrona Cywilną, organizacjami pozarządowymi, władzami lokalnymi, wojewodami i właścicielami zabytków;
    5. Upowszechnianie wiedzy o ochronie dóbr kultury wśród lokalnej społeczności;
    6. Organizowanie szkoleń, seminariów, konferencji, warsztatów;
    7. Zamieszczanie uaktualnionych informacji w odniesieniu do ochrony dóbr kultury w regionalnych stronach internetowych Błękitnej Tarczy.

Najważniejsze dokonania

I. W roku 2002 zorganizowaliśmy:

  1. Sympozjum międzynarodowe w Krakowie poświęcone upowszechnianiu międzynarodowego prawa humanitarnego w państwach Europy Środkowej. Sympozjum poświęcone było między innymi ochronie dóbr kultury w przypadku konfliktu zbrojnego. Sympozjum odbywało się w Centrum Szkolenia dla Ochrony Ludności i Dóbr Kultury. Centrum jest głównym polskim ośrodkiem szkolenia w zakresie ochrony dóbr kultury w sytuacji zagrożenia.
  2. Spotkanie z przedstawicielami Policji, Polskiego Czerwonego Krzyża, Straży Pożarnej, Obrony Cywilnej, organizacji pozarządowych oraz władz lokalnych, podczas których omawiane były możliwości ulepszenia metod wdrażania międzynarodowego programu „Błękitna Tarcza” w Polsce.

II. W roku 2003 odbyły się:

  1. Konferencja międzynarodowa w Krakowie, poświęcona digitalizacji zbiorów archiwalnych i bibliotecznych.
  2. Sympozjum poświęcone wdrażaniu międzynarodowego programu „Błękitnej Tarczy” w Polsce, zorganizowane w ramach Międzynarodowych Targów Konserwatorskich w Toruniu.
  3. Międzynarodowe szkolenie dla ekspertów służby pożarniczej z Holandii, poświecone ochronie dóbr kultury w sytuacji zagrożenia, przede wszystkim zagrożenia zniszczeniem przez pożar. Szkolenie było pierwszym przedsięwzięciem zorganizowanym przez krakowskie Centrum Szkolenia, które będzie się specjalizowało w zindywidualizowanych kursach dla uczestników z kraju i zagranicy. Goście z Holandii przez trzy dni brali udział w seminariach i ćwiczeniach praktycznych, odbywających się otoczeniu wspaniałych zabytków Krakowa oraz w Kopalni Soli w Wieliczce.

III. Rok 2004 jest istotny z uwagi na podpisanie Deklaracji w sprawie utworzenia Polskiego Komitetu Narodowego Błękitnej Tarczy. Nasz Komitet czynnie poparł pomysł reaktywowania Polskiego Komitetu Doradczego do spraw ochrony dóbr kultury w przypadku konfliktu zbrojnego w ramach Konwencji Haskiej z 1954 r. Oba Komitety planują wspólne inicjatywy w nieodległej przyszłości.

Najważniejszym tegorocznym przedsięwzięciem „Polskiego Programu Błękitnej Tarczy” była międzynarodowa konferencja „Dziedzictwo kultury wobec zagrożeń czasu wojny i pokoju”, która odbyła się w Warszawie w dniach 13-15 maja. Konferencja zorganizowana została pod patronatem dyrektora generalnego UNESCO z okazji 50 rocznicy podpisania Konwencji Haskiej z dnia 14 maja 1954 r. w sprawie ochrony dóbr kultury w przypadku konfliktu zbrojnego. W Konferencji udział wzięło ponad 200 przedstawicieli z 20 krajów Europy i Ameryki Północnej, wśród nich przedstawiciele organizacji międzynarodowych zajmujących się ochroną dziedzictwa kulturowego.

Konferencja była zorganizowana z inicjatywy polskiego Ministerstwa Kultury, we współpracy z Ministerstwem Obrony Narodowej, Ministerstwem Spraw Zagranicznych, Prezydentem Warszawy, Polskim Komitetem UNESCO, Naczelną Dyrekcją Archiwów Państwowych, Komendą Główna Państwowej Straży Pożarnej, Biblioteką Narodową, Zamkiem Królewskim w Warszawie, Wyższą Szkoła Umiejętności Społecznych oraz Stowarzyszeniem Bibliotekarzy Polskich.

Celem Konferencji było w pierwszej kolejności upamiętnienie rocznicy podpisania Konwencji Haskiej oraz zwrócenie uwagi opinii publicznej na konieczność ochrony dziedzictwa kulturowego w czasie wojny i pokoju. Szczególny nacisk położony został na przedstawienie prawnych i organizacyjnych rozwiązań w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego w wybranych krajach. Zwrócono także uwagę na fenomen terroryzmu oraz konfliktów międzykulturowych jako nowych zagrożeń dla światowego dziedzictwa kulturowego.

Celem organizatorów Konferencji było także, by jej obrady stały się platformą wymiany doświadczeń w międzynarodowej, regionalnej i lokalnej współpracy w odniesieniu do współczesnych zagrożeń dla dziedzictwa kulturowego.

Gośćmi Konferencji byli, miedzy innymi: pan Guido Carducci, zastępca dyrektora generalnego UNESCO, prof. Patrick Boylan przedstawiciel ICOM, Lord Andrew McIntosh, brytyjski minister do spraw mediów i dziedzictwa, pan Zdenek Novak, pierwszy zastępca ministra kultury Republiki Czeskiej, dr Nicholas P. Stanley Price, przedstawiciel ICCROM, pan Patrick Zahnd, przewodniczący regionalnej delegacji Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża na Europę Środkową.

Podczas trzydniowej Konferencji odbyło się pięć sesji, podczas których zaprezentowano 19 wystąpień i pięć komunikatów. Dyskusje panelowe skupiły się na dwóch podstawowych kwestiach:

  • Konflikty zbrojne i międzykulturowe jako nowe wyzwania dla ochrony dziedzictwa kulturowego;
  • Międzynarodowe, regionalne i lokalne inicjatywy na rzecz ochrony zagrożonego dziedzictwa kulturowego.

Z okazji 50 rocznicy podpisania Konwencji w sprawie ochrony dóbr kultury w przypadku konfliktu zbrojnego, 14 maja odbyła się w Zamku Królewskim w Warszawie specjalna sesja dla upamiętnienia tego wydarzenia. Celem sesji, obok uczczenia rocznicy, była dyskusja o funkcjonowaniu postanowień Konwencji w ciągu 50 lat jej obowiązywania.

Konferencji towarzyszyły wystawy zorganizowane przez Bibliotekę Narodową oraz Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych. Uczestnicy mieli okazję obejrzeć wystawy: „Wojna, największe zagrożenie dla dóbr kultury – Polska 1939-1945”, „Konserwacja zbiorów bibliotecznych zniszczonych przez powódź - Polska 1997” oraz „Utracona pamięć – zniszczone polskie kolekcje archiwalne”.

Konferencja zakończyła się przyjęciem „Komunikatu końcowego”, przedstawiającego uzgodnione stanowisko w sprawie współczesnych zagrożeń dla dziedzictwa kulturowego ludzkości.

W ciągu kolejnych miesięcy 2004 r. będą tworzone kolejne regionalne ośrodki Błękitnej Tarczy.