logo

Problem

Ostbalticum

Dewastacja regionu będącego obszarem realizacji Projektu Ostbalticum nie była spowodowana wyłącznie skutkami działań wojennych. Ich kontynuacją były także planowe i konsekwentnie realizowane zniszczenia, których celem miała być zmiana charakteru części tych terenów, które po zakończeniu wojny znalazły się w nowych granicach. Z perspektywy czasu widoczne jest, że powojenne dewastacje dotknęły szczególnie mocno północną część dawnych Prus Wschodnich, która po 1945 r. weszła w skład Rosyjskiej SRR (a następnie Federacji Rosyjskiej).

W działaniach tych dopełnił się m.in. los Królewca, którego przeszłość jest tylko częściowo dostrzegalna w strukturze współczesnej stolicy obwodu kaliningradzkiego. Dramat Królewca w żaden sposób nie umniejsza dramatu Warszawy czy Gdańska, jest jednak ilustracją szerszego i typowego dla opisywanego regionu zjawiska: miasto było bombardowane podczas działań wojennych, następnie plądrowane po ich zakończeniu, wreszcie zostało przebudowane wedle nowych założeń. Podobny scenariusz realizowany był także w innych miejscach: w tym czasie zniszczeniu ulegały liczne elementy kultury materialnej i spuścizny duchowej. Dobitnymi tego przykładami są m.in. losy Albertyny – sławnego uniwersytetu królewieckiego (Albertus-Universität Königsberg), a także równie słynnego Muzeum Pruskiego (Prussia-Museum). Obydwie te instytucje silnie wpływały na kształt życia intelektualnego, a uformowane wokół nich środowisko kształtowało obraz elit w całym regionie. Wojna i jej konsekwencje zniszczyły jednak zarówno tkankę społeczną, jak i (w znacznym stopniu) materialny potencjał tego świata.

  •  
  •  
  • Ruiny królewieckiego zamku w 1968 r. (Valujev A. 2008, ryc. 2).
  • Skrzynia z ocalałymi zabytkami z kolekcji Prussia-Museum w 1990 r. (Reich Ch., Menghin W. 2008, ryc. 2).
  • Skrzynia z ocalałymi materiałami archiwalnymi z Prussia-Museum w 1990 r. (Reich Ch., Menghin W. 2008, ryc. 3).
  • Tenkieten. Ocalałe zabytki z kolekcji Prussia-Museum. Obecnie w Museum für Vor- und Frühgeschichte w Berlinie (Reich Ch., Menghin W. 2008, ryc. 5).
  • Mapa Prus Caspara Hennenbergera – XVII-wieczna edycja (Nowakiewicz T. 2008, ryc. 1).

Strona: 

Patronat projektu

unesco