Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.  Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[Zamknij]
logo

Przestrzeń

Ostbalticum

Obszar południowo-wschodnich wybrzeży Morza Bałtyckiego jest rejonem niezwykle urozmaiconym pod względem kulturowym. Wpływ na to miała bogata tradycja różnych grup etnicznych i narodowych, które zamieszkując stosunkowo niewielki obszar, funkcjonowały tu obok siebie i nie bez wzajemnych związków.

Twórcami tego niepowtarzalnego zjawiska byli potomkowie niemieckich rycerzy i osadników z zakładanych na ziemiach pruskich i inflanckich państw zakonnych, ale także bałtyjscy mieszkańcy dzisiejszej Litwy i Łotwy, Mazur i Warmii, oraz słowiańska ludność z Pomorza. Obraz przeszłości tych ziem tworzą jednak nie tylko identyfikacje etniczne. Poczucie pewnej, kulturowej wspólnoty wiąże się tu ze śladami szczególnego współwystępowania i wzajemnego dopełniania się przez różne rzadko towarzyszące sobie elementy: gotyckie katedry średniowiecznych miast i święte gaje, sarmacką tradycję Rzeczypospolitej Obojga Narodów i uporządkowany świata mieszczańskich filozofów, bogate ośrodki Hanzy i ubogie wioski rybackie. Wszystkie te ślady można odnaleźć w tradycjach Królewca, Rygi i Wilna. Ale także Sambii, Kurlandii, Warmii, Inflant, Małej Litwy i innych krain.

Zresztą pierwsze z wymienionych miast może być symbolem złożonych tradycji całego regionu. Nazwane tak na cześć czeskiego króla i rozsławione przez uniwersytet założony dzięki przywilejowi polskiego monarchy, z czasem stało się stolicą niemieckiego państwa pruskiego. Znaczenie Królewca wynika jednak stąd, że będąc przez stulecia centrum administracyjnym, szybko stał się także czołowym ośrodkiem kulturalnym i naukowym, mającym ponadregionalne znaczenie i silnie oddziaływującym na sąsiednie obszary.

W kształtowaniu obrazu całego regionu, ale także dla funkcjonowania i rozwoju polskiej, litewskiej, łotewskiej, rosyjskiej, estońskiej kultury miejsce to było wyjątkowe.

Ten stan rzeczy uległ zmianie wraz z wybuchem II wojny światowej. Jedną z jej konsekwencji były zmiany granic i unicestwienie trudnej do oszacowania liczby dóbr kultury na tym terenie. W efekcie omawiany obszar stracił wcześniejszą spoistość, a dawny Królewiec zyskał miano „Atlantydy Północy”. Zachowały się jednak ślady umożliwiające rekonstrukcję tego zaginionego świata. Niektóre z nich są podstawą działań podejmowanych w ramach projektu Ostbalticum.

  •  
  •  
  • Heydekrug, obecnie Šilutė, Litwa. Łodzie przy nadbrzeżu (Bitner-Wróblewska A., Nowakiewicz T., Rzeszotarska-Nowakiewicz A.  2011, 109).
  • Insterburg, obecnie Černiahovsk, Rosja (Bitner-Wróblewska A., Nowakiewicz T., Rzeszotarska-Nowakiewicz A.  2011, 228).
  • Królewiec, obecnie Kaliningrad, Rosja. Nad Pregołą (Bitner-Wróblewska A., Nowakiewicz T., Rzeszotarska-Nowakiewicz A.  2011, 265).
  • Labiau, obecnie Polesisk, Rosja. Widok na zamek (Bitner-Wróblewska A., Nowakiewicz T., Rzeszotarska-Nowakiewicz A.  2011, 275).
  • Lötzen, obecnie Giżycko, pow. loco, Polska. Nad brzegiem jeziora Niegocin (Bitner-Wróblewska A., Nowakiewicz T., Rzeszotarska-Nowakiewicz A.  2011, 307).
  • Jezioro Łuknajno na Mazurach. Widok z lotu ptaka (www.foto-turystyka.pl).
  • Memel, obecnie Klaipėda, Litwa. Łodzie na Niemnie (Mažosios Lietuvos istorijos paminklai 2004, ryc. 114).
  • Królewiec, obecnie Kaliningrad, Rosja. Widok na zamek (Nowakiewicz T. 2008, 31, ryc. 16).
  • Ujście Niemna do Morza Bałtyckiego (Ostpreussen 1956, 47).
  • Puszcza Borecka (Bitner-Wróblewska A., Nowakiewicz T., Rzeszotarska-Nowakiewicz A.  2011, 407).
  • Auglitten, obecnie Progress, Rosja (zbiory Archiwum Państwowego w Olsztynie).
  • Rauschen, obecnie Svetlogorsk, Rosja. Wybrzeże sambijskie (Bitner-Wróblewska A., Nowakiewicz T., Rzeszotarska-Nowakiewicz A.  2011, 398).

Strona: 

Patronat projektu

unesco