Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.  Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[Zamknij]

„Biblioteka najlepsza inwestycja” - wystawa w sejmie

06-05-2014

Otwarcie wystawy w sejmie Biblioteka najlepsza inwestycja. Fot. Danuta Matloch
Otwarcie wystawy w sejmie „Biblioteka najlepsza inwestycja”. Fot. Danuta Matloch

Otwarcie wystawy w sejmie Biblioteka najlepsza inwestycja. Fot. Danuta Matloch
Otwarcie wystawy w sejmie „Biblioteka najlepsza inwestycja”. Fot. Danuta Matloch

Otwarcie wystawy w sejmie Biblioteka najlepsza inwestycja. Fot. Danuta Matloch
Otwarcie wystawy w sejmie „Biblioteka najlepsza inwestycja”. Fot. Danuta Matloch

 

Metamorfozę polskich bibliotek publicznych przedstawia wystawa, którą 8 maja br. w gmachu Sejmu RP otworzyła Podsekretarz Stanu w MKiDN Małgorzata Omilanowska. Ekspozycja jest podsumowaniem programów MKiDN oraz działań Instytutu Książki na rzecz wspierania bibliotek i bibliotekarzy.

Ostatnie lata to bardzo dobry czas dla bibliotek. Nigdy wcześniej, poczynając od roku 1989, gminne biblioteki publiczne nie otrzymały tak dużej pomocy finansowej ze środków rządowych, jak w okresie od 2009 do 2014 r. Efekty są widoczne -dziś coraz więcej placówki to nowoczesne i otwarte centra dostępu do wiedzy i kultury oraz ośrodki życia społecznego. Wystawa pokazuje, jak zmieniały i zmieniają się polskie biblioteki, jaki wpływ na tę zmianę miały programy prowadzone przez MKiDN, Instytutu Książki i inne instytucje.

DZIAŁANIA NA RZECZ PROMOCJI CZYTELNICTWA

Badania wskazują, że biblioteka znajduje się na 3 miejscu źródeł pozyskiwania książek po zakupach (38,2 %), wypożyczeniach od rodziny, znajomych (26,4 %), biblioteka (22,7%). Przy tym biblioteki publiczne szczególnie często wskazywane były przez tych, którzy nie kupują książek lub robią to rzadko, a więc przez rolników, bezrobotnych oraz emerytów i rencistów. To pokazuje, że wszystkie działania na rzecz bibliotek to niezwykle ważne działanie proczytelnicze.

Program Biblioteka +, zainicjowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, prowadzony przez Instytut Książki, ma właśnie na celu unowocześnienie bibliotek, przekształcenie ich w nowoczesne centra dostępu do wiedzy i kultury. Środki na inwestycje w infrastrukturę, szkolenia bibliotekarzy, zapewnienie dostępu do internetu, dobry, komputerowy system katalogowy - to oferta dla bibliotek i samorządów. Przede wszystkim nowości czytelnicze. To poziom bibliotek w dużym stopniu decyduje o czytelnictwie. Niezwykle ważny jest tu fakt, że ustawowy obowiązek utrzymywania bibliotek publicznych spoczywa na samorządach, a MKiDN oraz podległe mu instytucje oferują im swoje wsparcie, czego dowodem jest Program Biblioteka+ czy Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa.

BIBLIOTEKA+

Jak pokazują przykłady Szwecji czy Danii biblioteka może, a nawet powinna pełnić funkcje edukacyjne (w zakresie korzystania z Internetu i komputerów, edukacji kulturalnej itp.), może też być miejscem spotkań - nie tylko czytelników lecz także lokalnych organizacji pozarządowych czy kół zainteresowań.

Unowocześnienie biblioteki i dostosowanie jej działań do rosnących oczekiwań odbiorcy jest niezbędnym warunkiem zdobywania nowych czytelników, szczególnie średniego pokolenia, które najrzadziej odwiedza biblioteki. Niemniej istotnym celem programu jest podniesienie prestiżu bibliotek i zmiana postrzegania ich roli przez władze samorządowe.

W ramach programu podjęte zostały następujące działania:

  1. Uruchomienie programu finansowego wsparcia budowy, rozbudowy i modernizacji bibliotek gminnych - Infrastruktura bibliotek.
  2. Szkolenie bibliotekarzy w zakresie nowych kompetencji
  3. Internetyzacja bibliotek
  4. Stworzenie jednolitego, ogólnopolskiego, centralnego systemu komputerowego MAK+ umożliwiającego zarządzanie zbiorami bibliotecznymi, wymianę informacji o księgozbiorach i wypożyczeniach pomiędzy samymi bibliotekami oraz zdalny dostęp poprzez Internet dla czytelników

Każde z wyżej wymienionych działań ma inny charakter i zakres. Wszystkie łączy jeden cel – unowocześnienie funkcjonowania polskich gminnych bibliotek publicznych.

Infrastruktura bibliotek

Żadne z przedsięwzięć mających na celu unowocześnienie bibliotek nie może się powieść bez znaczącego polepszenia ich warunków lokalowych. Chodzi nie tylko o funkcjonalność, ale także o estetykę obiektów bibliotecznych.

Program małych grantów (2009-2010)

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uruchomił w latach 2009-2010 program małych grantów pod nazwą „Infrastruktura bibliotek”. Jego celem było podniesienie standardu bibliotek publicznych (w tym standardów estetycznych) poprzez ich modernizację architektoniczną  i zakup wyposażenia. Operatorem programu był Instytut Książki.

  • Budżet programu w latach 2009-2010 wyniósł 7,5 mln zł.
  • Decyzję o przyznaniu dotacji  otrzymało 190 bibliotek gminnych.
  • Za przyznane środki wyremontowano lub wyposażono 465 placówek bibliotecznych.
  • Dotacje trafiły do bibliotek ze wszystkich województw.

W 2009 roku Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podjął również kroki zmierzające do uruchomienia infrastrukturalnej części programu Biblioteka+ jako specjalnego wieloletniego programu rządowego wspierającego inwestycje realizowane w bibliotekach gminnych. 20 września 2010 r. program został przyjęty przez Komitet Stały Rady Ministrów w ramach szerszego projektu ministra kultury pod nazwą KULTURA+, obejmującego również digitalizację księgozbiorów.  12 października 2010 program został przyjęty przez Radę Ministrów w drodze uchwały. 17 lutego 2011 r. nastąpiło ogłoszenie programu KULTURA+.

Program Wieloletni KULTURA+, Priorytet „Biblioteka+. Infrastruktura bibliotek”  2011 – 2015

Od lutego 2011 r. działa Program Wieloletni KULTURA+, którego jednym z priorytetów jest „Biblioteka+. Infrastruktura bibliotek”.  Celem programu jest  przekształcenie bibliotek publicznych w mniejszych miejscowościach w lokalne centra dostępu do kultury, wiedzy i ośrodki życia społecznego na wzór takich instytucji w krajach skandynawskich i zachodnioeuropejskich. Środki finansowe w ramach tego priorytetu mogą być przeznaczone na zadania związane z budową, remontem, rozbudową lub przebudową bibliotek publicznych w gminach wiejskich, miejsko-wiejskich oraz małych gminach miejskich.

Na realizację programu rząd przeznaczył  150 mln zł.

Podobnie jak inne programy rządowe, „Biblioteka+. Infrastruktura bibliotek” opiera się o zasadę pomocniczości. W latach 2011 -2012 wsparcie finansowe rządu dla samorządowych instytucji kultury wynosiło 40% wartości inwestycji. Optymalny podział finansowania inwestycji zakładał zaangażowanie samorządów województw na poziomie do 30% wartości zadania, a gmin – 30%.

27 grudnia 2012 r. rząd przyjął uchwałę zmieniającą wcześniejszą uchwałę ws. ustanowienia Programu Wieloletniego "KULTURA+". Wprowadzone zmiany miały na celu ułatwienie bibliotekom gminnym skorzystanie z dofinansowania inwestycji.

Nowe zapisy uchwały zmieniły strukturę finansowania zadań na lata 2013 -2015. Wsparcie finansowe rządu dla samorządowych instytucji kultury wynosi  obecnie 75% kosztów inwestycji. Pozostałe 25%  ma stanowić wkład własny – środki samorządów gminnych i wojewódzkich. Podniesiony został limit kwotowy maksymalnego dofinansowania do poziomu 1 mln 875 tys. zł, wcześniej wynosił on 1 mln zł. Został także poszerzony krąg beneficjentów o biblioteki publiczne, dla których organizatorem są gminy miejskie do 50 tys. mieszkańców, wcześniej były to gminy miejskie do 15 tys. mieszkańców.

Liczba budowanych lub modernizowanych bibliotek gminnych wynosi obecnie 245 (z tego do 31 grudnia 2013 r. zakończonych zostało 78 projektów).

Wszystkie informacje dostępne są na stronie www.bibliotekaplus.pl

Szkolenia dla bibliotekarzy

Unowocześnienie polskich gminnych bibliotek publicznych nie jest  możliwe bez uzyskania przez bibliotekarzy nowych kompetencji zawodowych wykraczających poza standardowe umiejętności bibliotekarskie. W tym celu stworzony został program szkoleniowy obejmujący między innymi szkolenia z zakresu rozwoju osobistych kompetencji menedżerskich i przywódczych, a także posługiwania się nowymi technologiami informatycznymi.

Program został obliczony na 3 lata (2010 – 2012). Dotacje w ramach programu były przyznawane wojewódzkim bibliotekom publicznym, które organizowały szkolenia i prowadziły rekrutację wśród bibliotekarzy w poszczególnych regionach. W ramach programu przeszkolonych zostało 2 158  bibliotekarzy, a całkowity budżet szkoleń wyniósł 6 mln zł.

2010

  • W 2010 roku na dotacje przeznaczono 3 mln zł.
  • Przeszkolono blisko 972 bibliotekarzy.
  • W szkoleniach wzięło także udział ponad 20 pracowników jednostek samorządu terytorialnego odpowiedzialnych za sprawy kultury.

2011

  • W roku 2011 budżet programu wyniósł 1,5 mln zł.
  • Przeszkolono 587 bibliotekarzy ze wszystkich województw.

2012

  • W roku 2012 budżet programu wynosi ł 1,5 mln zł.
  • Przeszkolonych zostało blisko 600 bibliotekarzy

Internetyzacja

Na podstawie praktyki innych krajów europejskich należy przyjąć, że każda biblioteka gminna powinna dysponować łączem internetowym o odpowiedniej przepustowości. Spełnienie tego wymogu jest konieczne dla realizowania wizji biblioteki nowoczesnej, będącej miejscem dostępu do współczesnego świata multimediów dla każdego zainteresowanego mieszkańca gminy.

Program internetyzacji polskich bibliotek publicznych to efekt porozumienia, jakie 23 lipca 2012 roku zawarło Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji, Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego oraz Orange Polska. Porozumienie jest przedłużeniem programu internetyzacji bibliotek publicznych z 2009 roku. Orange Polska (wówczas Grupa TP) zadeklarowała w nim bezpłatne podłączenie Internetu do wszystkich gminnych bibliotek publicznych. Z oferty do tej pory skorzystało ponad 3200 placówek, dzięki czemu ich użytkownicy mają swobodny dostęp do cyfrowego świata.

MAK+

MAK+ jest elektronicznym, zintegrowanym systemem bibliotecznym, stworzonym i rozwijanym przez Instytut Książki, subwencjonowanym przez MKiDN. System umożliwia tworzenie elektronicznego katalogu bibliotecznego, bazy użytkowników placówki, rejestrację wypożyczeń i udostępnień zasobów oraz prowadzenie statystyki bibliotecznej.

Zintegrowany system biblioteczny MAK+ jest programem rekomendowanym przez Krajową Radę Biblioteczną do wdrażania w bibliotekach publicznych.

Do końca kwietnia 2014 r. program MAK+ został zainstalowany w 1511 bibliotekach w Polsce i poza jej granicami.

W ramach projektu MAK+ powstała również aplikacja o nazwie „Czytelnik” umożliwiająca korzystanie z zasobów bibliotek poprzez urządzenia przenośne typu iPhone i iPad oraz urządzenia z systemem operacyjnym Android.

Aplikację „Czytelnik” można bezpłatnie pobrać z App Store i Google play.

Aplikacja jest unikalnym rozwiązaniem informatycznym, które umożliwia jednoczesne przeglądanie zasobów ponad 1000 bibliotek korzystających z MAK-a+, wyszukiwanie w wybranej lokalizacji (wybrana biblioteka, województwo, cały kraj), sprawdzanie terminów zwrotów książek oraz, dzięki wbudowanej mapie, znajdowanie szukanej pozycji w najbliższej okolicy.

Inne programy Instytutu Książki skierowane do bibliotek

„Kraszewski. Komputery dla bibliotek”

Program został uruchomiony w ramach Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa w roku 2012. Jego celem jest podniesienie standardu bibliotek publicznych poprzez wyposażenie ich w nowoczesny sprzęt komputerowy umożliwiający użytkownikom biblioteki korzystanie z Internetu, a bibliotekarzom katalogowanie zbiorów i udostępnianie ich on-line. Program skierowany jest do wszystkich bibliotek publicznych w Polsce, a jego budżet w 2012 r. wynosił 3,3 mln zł.  W ramach programu biblioteki zakupiły 988 zestawów komputerowych. W 2013 r., w drugiej edycji programu (budżet 2,5 mln zł), decyzję o dofinansowaniu otrzymało 131 bibliotek, w tym 99 bibliotek gminnych z gmin wiejskich, miejsko-wiejskich oraz małych gmin miejskich.

 

 

 

 

 

 

 

 

 



powrót

koniec głównej treści