Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.  Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[Zamknij]

„Dama z gronostajem”. Briefing prasowy

12-04-2011

Z udziałem wiceministra kultury Piotra Żuchowskiego 12 kwietnia o godz. 15 na Zamku Królewskim w Warszawie odbył się briefing prasowy po spotkaniu komisji ekspertów oceniających stan konserwatorski dzieła Leonarda da Vinci. Prezentacja obrazu nastąpiła o 12:45.

„Dama z gronostajem”. Briefing prasowy

Prezentacja „Damy z gronostajem” na Zamku Królewskim w Warszawie

W komisji znajdą się m.in. prof. Grażyna Korpal z ASP w Krakowie, prof. Maria Lubryczyńska z ASP w Warszawie, prof. Bogumiła Rouba z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Torunia, prof. Andrzej Rottermund z Zamku Królewskiego w Warszawie i Paweł Jaskanis - dyrektor Muzeum Pałacu w Wilanowie i przewodniczący Rady ds. Muzeów przy ministrze kultury. Specjaliści mają się wypowiedzieć, czy jeden z najcenniejszych obrazów w polskich zbiorach może być przewożony i jakie ewentualne niebezpieczeństwa grożą mu podczas transportu. Od ich opinii zależeć będzie, czy "Dama" zostanie wypożyczona na planowaną od sierpnia wystawę portretu renesansowego w Gemaeldegalerie w Berlinie. Zabiega o to właściciel obrazu - Fundacja Książąt Czartoryskich.

Obecnie dzieło znajduje się na Zamku Królewskim w Warszawie. Fundacja ma już zgodę na jego wypożyczenie na monograficzną wystawę Leonarda da Vinci w National Gallery w Londynie (od listopada 2011 do lutego 2012).

„DAMA Z GRONOSTAJEM” LEONARDA DA VINCI

To jedyne dzieło malarza, znajdujące się w polskich zbiorach; jeden z czterech portretów kobiecych, namalowanych przez artystę i jednocześnie zaledwie jeden z kilkunastu obrazów, składających się na dorobek malarski tego genialnego twórcy epoki renesansu, badacza natury, anatoma i inżyniera.
Portret przedstawiający Cecylię Gallerani, dworkę i kochankę księcia Ludovico Sforzy mistrz Leonardo da Vinci malował najprawdopodobniej w latach 1483 – 1490 w Mediolanie. Obraz został wykonany w technice olejnej, z użyciem tempery na desce orzechowej o wymiarach 54,7 na 40,3 cm. Portret młodej kobiety, ubranej w strój hiszpański, trzymającej na kolanach gronostaja jest metaforą miłosnego uścisku, który miał splatać modelkę i księcia Ludovica, jednakże z powodu planowanego małżeństwa księcia z Beatrice d'Este artysta zmuszony był przedstawić sytuację symbolicznie. Grecka nazwa zwierzątka trzymanego przez modelkę, to galée, zawiera się więc w jej nazwisku, książę Ludovico Sforza z kolei, był kawalerem prestiżowego Orderu Gronostaja, którego wizerunku używał jako swojego godła.

Gronostaj, zgodnie z antyczną jeszcze tradycją jest symbolem macierzyństwa, wedle wierzeń Starożytnych, miał ułatwiać rozwiązanie. Artysta umieścił zwierzę na kolanach modeli w taki sposób, by zakrywało jej brzemienność (nosiła syna Lodovico – Cesare), jednocześnie w metaforyczny sposób miało ono podkreślać jej błogosławiony stan. Czarną, nieprzejrzystą farba, którą zamalowano tło, które przykrywa szaro – niebieski rysunek. Dzieło prawdopodobnie nie zostało skończone, więc zdecydowano się użyć czarnej farby do wypełnienia obrazu, która miejscami złamała miękką linię konturu.
Losy obrazu nie są do końca znane. Nie wiemy, co się z nim działo pomiędzy śmiercią Cecylii Gallerani a zakupem przez Adama Jerzego Czartoryskiego ok. roku 1880. Prawdopodobnie pozostawał w ukryciu, zapewne w rękach spadkobierców modelki. Dopiero dwa ostatnie stulecia – od czasu przywiezienia Damy do Polski na początku XIX wieku dostarczają danych do prześledzenia historii dzieła Leonarda. Książę Czartoryski zakupił go dla swojej matki, Izabeli Czartoryskiej i wystawił w Domu Gotyckim w Puławach.

W czasie powstania listopadowego wywieziono obraz do Paryża, skąd został sprowadzony ok. roku 1880 do powstającego w Krakowie Muzeum Czartoryskich. W czasie okupacji niemieckiej służył jako dekoracja wawelskiej rezydencji Hansa Franka, następnie wywieziony do Niemiec, skąd w 1946 roku został ponownie sprowadzony do Krakowa.

Nie tylko z powodów konserwatorskich dzieło rzadko opuszczało Polskę. Dama z gronostajem odwiedziła jedynie w latach 50. XX w. Moskwę, potem Waszyngton i Szwecję. Do swojej ojczyzny – Włoch po raz pierwszy pojechała w 1998 r. Wypożyczenie obrazu umożliwiło zorganizowanie w Polsce pamiętnego pokazu: dzieło Rafaela Dama w welonie z Palazzo Pitti i obraz Tycjana Wenus z Urbino z Galerii Uffizi obejrzała wówczas rekordowa liczba zwiedzających Muzeum Czartoryskich w Krakowie i Zamek Królewski w Warszawie.

Kalendarium

  • 23.05.2010 – wniosek Fundacji Książąt Czartoryskich do Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wydanie pozwolenia na czasowy wywóz obrazu Leonarda da Vinci na wystawy do Berlina (25.08.2011-2.11.2011) i Londynu (9.11.2011-5.02.2012)
  • 10.06.2010 – Decyzja Nr 62/10 Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków odmawiająca wydania pozwolenia  na czasowy wywóz za granicę „Damy z gronostajem”
  • 9.07.2010 – Posiedzenie Głównej Komisji Konserwatorskiej poświęcone sprawie wywozu „Damy z gronostajem” za granicę (w związku z odwołaniem Fundacji Książąt Czartoryskich o decyzji MWKZ z dnia 10.06.2010)
  • 15.07.2010 – wniosek („odwołanie”) Fundacji Książąt Czartoryskich do MKiDN o uchylenie decyzji Małopolskiego WKZ z dnia 10.06.2010
  • 26.10.2010 – Posiedzenie Głównej Komisji Konserwatorskiej poświęcone sprawie wywozu „Damy z gronostajem” za granicę (połączone z oględzinami obrazu eksponowanego czasowo na Zamku Królewskim w Warszawie)
  • 19.11.2010 – Decyzja MKiDN udzielająca Fundacji Książąt Czartoryskich jednorazowego pozwolenia na czasowy wywóz „Damy z gronostajem” do Londynu
  • 12.01.2011 – Wniosek Fundacji Książąt Czartoryskich do Małopolskiego WKZ o wydanie pozwolenia na czasowy wywóz „Damy z gronostajem” na wystawę do Berlina
  • 25.01.2011 – Decyzja Nr 1/11 Małopolskiego WKZ odmawiająca wydania pozwolenia na czasowy wywóz za granicę „Damy z gronostajem” ( w związku z wnioskiem Fundacji  Książąt Czartoryskich)
  • 31.01.2011 – Odwołanie Fundacji Książąt Czartoryskich od decyzji Małopolskiego WKZ z dnia 25.01.2011
  • 25.02.2011 – MKiDN odmawia zmiany ostatecznej decyzji

powrót

koniec głównej treści