„Śladami Polaków na czeskim (austriackim) Śląsku”. Kolejny etap projektu

25-10-2017

W czeskim Telczu na Morawach od 25 do 26 października 2017 r. odbywa się konferencja „Polskie rody magnackie i szlacheckie w Czechach”. Spotkaniu polskich i czeskich badaczy towarzyszy wystawa pod tym samym tytułem.

Konferencja i wystawa to efekt kolejnego etapu projektu „Śladami Polaków na czeskim (austriackim) Śląsku/Stopami Poláků v českém (rakouském) Slezsku”. Realizowany od kilku lat projekt od początku wspierany jest finansowo ze środków Programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Ochrona dziedzictwa kulturowego za granicą”. Operatorem środków MKiDN jest Fundacja „Silva Rerum Polonarum”.

Elementami tegorocznych prac, podsumowywanych podczas konferencji w Telczu, były kontynuacje kwerend badawczych w muzeach, bibliotekach i archiwach Republiki Czeskiej, przygotowanie tłumaczenia na język czeski „Wspomnień” Adama hrabiego Stadnickiego oraz naukowej edycji „Księgi gości” Pałacu Mniszchów-Stadnickich we Vranovie nad Dyj (z lat 1800-1939).

Pomysł badania i dokumentowania polskiego dziedzictwa kulturowego na czeskim (historycznie również austriackim) Śląsku narodził się w 2014 roku, w efekcie współpracy dwóch uczelni: Akademii Jana Długosza w Częstochowie i czeskiego Uniwersytetu Ostrawskiego. Gotowość uczestnictwa w inicjatywie zadeklarowały najważniejsze instytucje muzealne i archiwalne Kraju Morawsko-Śląskiego Republiki Czeskiej. Od samego początku koordynatorami przedsięwzięcia są: dr Krzysztof Czajkowski (AJD) i prof. Aleš Zařický (OSU) oraz polska Fundacja „Silva Rerum Polonarum”.

W 2015 roku partnerzy przedsięwzięcia przeprowadzili rozpoznawczy etap kwerend badawczych w wybranych archiwach, bibliotekach i muzeach Kraju Morawsko-Śląskiego Republiki Czeskiej. Przyniósł on interesujące wyniki, które zostały zaprezentowane w trakcie międzynarodowej sesja naukowej w Karwinie-Frysztacie. Formą promocji przedsięwzięcia była również wystawa „Sąsiedzi bliscy czy dalecy. Kontakty czesko-polskie na przestrzeni wieków”, zaprezentowana w październiku 2015 roku w Pradze, w pasażu Lucerna przy Vaclavskim Namesti. Adresatem ekspozycji w przestrzeni miejskiej stolicy Czech był „zwykły mieszkaniec Republiki Czeskiej”. Ekspozycja była prezentowana była następnie w innych czeskich miastach (Ostrawa, Ołomuniec, Brno).

Również w 2015 r. partnerzy projektu doprowadzili – we współpracy z władzami Ołomuńca – do upamiętnienia dwujęzyczną tablicą postaci polskiego polityka, reformatora szkolnictwa i uczonego, Hugona Kołłątaja, na budynku historycznej twierdzy ołomunieckiej, w murach której był więziony na przełomie XVIII/XIX w. (i gdzie napisał słynny Rozbiór krytyczny zasad historii o początkach rodu ludzkiego).

Kolejny rok współpracy pozwolił na inwentaryzację poloników w kilku spośród najważniejszych czeskich muzeów (Muzeum Ziemi Śląskiej w Opawie, Muzeum Ziemi Morawskiej w Brnie, Muzeum Archidiecezjalne w Ołomuńcu). Wyniki badań zostały zaprezentowane w październiku 2016 r. podczas konferencji naukowej na zamku we Vranovie nad Dyją (związanym z polskimi rodami arystokratycznymi). W jej trakcie odbyła się również prezentacja pierwszego tomu publikacji „Śladami Polaków na czeskim/austriackim Śląsku”. Równolegle wystawa „Odwiedzajmy się!”, poświęcona czeskim i polskim przewodnikom turystycznym z XIX i XX w., otwarta na Uniwersytecie Technicznym w Brnie, była następnie prezentowana w innych ośrodkach akademickich Republiki Czeskiej i Polski.

Współpraca ośrodków akademickich z Częstochowy i Ostrawy dowiodła znaczącego zainteresowania dokumentowaniem losów Polaków na historycznych ziemiach Korony świętego Wacława. Projekt nie miałby szans powodzenia, gdyby nie udział środowisk naukowych, muzealniczych, archiwalnych oraz lokalnych, czeskich, samorządów.



powrót