Konferencja „Niemiecka akcja przeciwko polskiej inteligencji – jesień 1939 r.”

25-11-2016

Minister Piotr Gliński przemawia w Łodzifot. Marzena Kumosińska (IPN)

Minister Piotr Gliński przemawia w Łodzifot. Marzena Kumosińska (IPN)

Minister Piotr Gliński przemawia w Łodzifot. Marzena Kumosińska (IPN)

Uczestnicy konferencji na Cmentarzu komunalnym Doły w Łodzifot. Marzena Kumosińska (IPN)

Uczestnicy konferencji na Cmentarzu komunalnym Doły w Łodzifot. Marzena Kumosińska (IPN)

 

Obowiązkiem współczesnych elit jest pamięć o ofiarach niemieckiej akcji przeciwko polskiej inteligencji, rozpoczętej przez hitlerowców jesienią1939 roku - mówił wicepremier, minister kultury Piotr Gliński w czasie obchodów rocznicy przeprowadzenia "Intelligenzaktion" w Łodzi. 25 listopada 2016 r. w Jagiellońskim Ośrodku Kultury w Łodzi wicepremier otworzył konferencję naukowo-edukacyjną "Niemiecka akcja przeciwko polskiej inteligencji – jesień 1939 r."

Chcielibyśmy, aby pamięć o ofiarach niemieckiej akcji przeciw polskiej inteligencji była zachowana; abyśmy co roku organizowali taką konferencję i upamiętniali tamten tragiczny moment w życiu Łodzi i Polski. +Intelligenzaktion+ to mordy realizowane systematycznie przez niemieckiego okupanta zaraz po wrześniu 1939 r. Mamy obowiązek o tym pamiętać. To fakt trochę wstydliwy, że nasza wiedza o tej akcji jest nie do końca pogłębiona - niestety, wciąż nie znamy nazwisk wszystkich ofiar" - zaznaczył Gliński.

Jak mówił, obowiązkiem polityków jest wspieranie historyków w badaniu nieznanych faktów związanych z "Intelligenzakton" oraz upamiętnianie tego wydarzenia, aby "myśląc o przeszłości, budować lepszą przyszłość".

O mechanizmach terroru, dowodach zbrodni i poszukiwaniach ofiar

Podczas konferencji, w której obok historyków wzięła udział także młodzież szkolna, przedstawiono mechanizmy hitlerowskiego terroru, dowody zbrodni z łódzkich archiwów oraz stan poszukiwań szczątków ofiar. Na zakończenie złożono kwiaty na zbiorowej mogile ofiar Intelligenzaktion na cmentarzu na Dołach.

Konferencję zorganizowali: Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi wspólnie z Archiwum Państwowym w Łodzi oraz Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi. Honorowy patronat nad wydarzeniem objął Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Intelligenzaktion – czyli akcja wymierzona w polską elitę intelektualną

Intelligenzaktion  („Akcja Inteligencja”) to niemiecka akcja wymierzona w polską elitę intelektualną: nauczycieli, księży, działaczy politycznych i społecznych, emerytowanych wojskowych. Rozpoczęła się jesienią 1939 r. po zakończeniu działań zbrojnych – walk kampanii wrześniowej. Prowadzona była na terenach okupowanej Polski, wcielonych do III Rzeszy. Trwała do wiosny 1940 r. Zaś na terenie ziem polskich wcielonych do Generalnego Gubernatorstwa kontynuowana była do lata 1940 r., jako „Akcja AB”.

Celem Intelligenzaktion było pozbawienie społeczeństwa warstwy przywódczej, mogącej zachęcać do poru przeciwko okupantowi i organizowania go. Niemcy dążyli do wymordowania Polaków  dbających o podtrzymanie tradycji narodowych i rozwój polskiej kultury. Akcja ta była też po części formą „rozrachunku” za działalność polityczną i społeczną na rzecz Polski w okresie dwudziestolecia międzywojennego oraz demonstrowanie postawy patriotycznej Polaków w tym okresie.

Intelligenzaktion przeprowadzały Einsatzgruppen (grupy operacyjne policji bezpieczeństwa) oraz oddziały Volksdeutscher Selbstschutz (złożone z Niemców zamieszkujących w Polsce przed II wojną światową). Aresztowania odbywały się najczęściej na podstawie, przygotowanych z pomocą tych ostatnich, imiennych list proskrypcyjnych „wrogów Rzeszy”.

Szacuje się, że ofiarami Intelligenzaktion (w masowych egzekucjach i wywózkach do obozów koncentracyjnych – co był właściwie równoznaczne z wyrokiem śmierci) stało się ok. 100 tys. Polaków. Największą ich liczbę stanowili mieszkańcy Pomorza (niem. Okręg Gdańsk – Prusy Zachodnie). Mimo ludobójczego charakteru, akcja ta nie zdołała zniszczyć oporu Polaków.

 

/źródło: MKiDN, PAP/



powrót