Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.  Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[Zamknij]

Obchody 50 – lecia Narodowego Instytutu Dziedzictwa

12-12-2012

Tworzenie podstaw dla zrównoważonej ochrony dziedzictwa poprzez gromadzenie i upowszechnianie wiedzy o zabytkach, wyznaczanie standardów ich ochrony i konserwacji oraz kształtowanie świadomości społecznej celem zachowania dziedzictwa kulturowego dla przyszłych pokoleń. To najważniejsze zadania Narodowego Instytutu Dziedzictwa, który podczas uroczystości zorganizowanej 10 grudnia obchodził półwiecze swojego istnienia. Udział w niej wziął Sekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury, Piotr Żuchowski. 

Obchody 50 – lecia Narodowego Instytutu Dziedzictwa Wiceminister, Generalny Konserwator Zabytków Piotr Żuchowski podczas uroczystości 50-lecia NID Fot. Danuta Matloch/MKiDN

Pod obecną nazwą NID działa od dwóch lat, ale kontynuuje misję rozpoczętą 50 lat temu przez Ośrodek Dokumentacji Zabytków, którego  jest prawnym i ideowym następcą. ODZ powstał, jak głosił jego statut, w celu usprawnienia inwentaryzacji zabytków dla racjonalnego planowania ich odbudowy i konserwacji. Jego powstanie wyprzedziło o kilka lat postanowienia konwencji UNESCO z 1970 roku, która zalecała państwom członkowskim m.in. powołanie służb i agend gromadzących ewidencję i dokumentację dziedzictwa narodowego oraz ich stałą aktualizację.

W ODZ zgromadzono największy i najcenniejszy w Polsce zbiór archiwaliów związanych z zabytkami, ale wypracowano obowiązujące do dziś standardy dokumentacji i konserwacji zasobów dziedzictwa. Z biegiem lat podstawowe obszary aktywności instytucji, znanej dziś pod nazwą Narodowy Instytut Dziedzictwa, nie uległy zmianie, choć znacznie rozszerzono zakres realizowanych przez niego zadań, a metody realizacji projektów dostosowano do standardów XXI wieku

„Jego nazwa odzwierciedla wszystkie cechy nowoczesnej instytucji zajmującej się ochroną dziedzictwa kulturowego - ogólnopaństwowa ranga, naukowy charakter i rozległy obszar działania. Zadania te skupiają się na czterech priorytetach: udostępnianiu wiedzy o zasobach dziedzictwa kulturowego, waloryzacji zasobów kulturowych, tworzeniu merytorycznych podstaw systemu ochrony zabytków oraz edukacji o dziedzictwie” - podkreśla Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski.  

W skład NID, poza ODZ weszły także Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, Ośrodek Ochrony Dziedzictwa Archeologicznego oraz Krajowy Ośrodek Badań  i Dokumentacji Zabytków, wykorzystuje przy tym najnowszą technologię oraz dostosowują ją do zmieniającej się rzeczywistości. W NID szukamy odpowiedzi nie tylko na pytanie „Jak chronić zabytki”, lecz także „Po co?” Współczesność nakłada na nas obowiązek nie tylko fizycznej konserwacji zabytków, ale też wytłumaczenia, dlaczego takie działania są podejmowane. Odpowiedzialność za zabytki ponosi dziś nie tylko wąskie grono specjalistów i urzędników, ale także ich właściciele, zarządcy i całe społeczeństwo. Wszyscy jesteśmy strażnikami naszego dziedzictwa.” – stwierdziła Dyrektor Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Paulina Florjanowicz.

Wśród inicjatyw, w które zaangażowany jest Instytut, warto wymienić m.in. digitalizację zgromadzonej dokumentacji, budowę bazy danych geoprzestrzennych dla zabytków uruchomioną w tym roku w serwisie e-zabytek.nid.pl, terenową weryfikację zabytków, opracowywanie opinii eksperckich na rzecz służb konserwatorskich oraz tworzenie standardów dokumentacji dziedzictwa. Bardzo ważnym obszarem aktywności NID jest szeroko rozumiana edukacja, w tym ogólnopolska koordynacja Europejskich Dni Dziedzictwa, które każdego roku gromadzą ponad ćwierć miliona uczestników.

Istotne znaczenie ma także działalność w zakresie ochrony dziedzictwa archeologicznego. NID wyznacza bowiem standardy prowadzenia badań archeologicznych. W tym zakresie prowadzi współpracę m.in. z Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad. Eksperci Instytutu przygotowują nie tylko opinie na rzecz GDDKiA, ale także uczestniczą w odbiorach badań archeologicznych, wykonywanych w związku z budową dróg  oraz upowszechniają ich rezultaty. Archeolodzy z NID prowadzą ponadto program zwalczania i zapobiegania przestępczości przeciw tej kategorii zabytków.

Narodowy Instytut Dziedzictwa działa też aktywnie na polu międzynarodowym. Od kilku lat prowadzi aktywną współpracę ekspercką z Radą Europy i Komisją Europejską, której celem jest zapewnienie właściwych ram dla ochrony dziedzictwa w działaniach na szczeblu europejskim. Ponadto realizuje część zadań resortu kultury wynikających z przystąpienia Polski do Konwencji światowego dziedzictwa UNESCO z 1972 r. Prowadzi prace nad zapewnieniem standardów ochrony, konserwacji i prezentacji miejsc światowego dziedzictwa, monitoruje i ocenia ich stan, koordynuje działania nad przygotowaniem planów zarządzania oraz czuwa nad ich realizacją na zlecenie ministra. Instytut prowadzi też liczne projekty współpracy dwustronnej, zarówno ze wschodnimi, jak i zachodnimi sąsiadami Polski,  m.in. w związku z zarządzaniem Parkiem Mużakowskim położonym na obu brzegach Nysy  Łużyckiej, wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

powrót

koniec głównej treści