Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.  Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[Zamknij]

Zmarł Tomasz Blatt – jeden z ocalałych z zagłady w Sobiborze

03-11-2015

Jeden z nielicznych ocalałych więźniów niemieckiego obozu zagłady w Sobiborze, uczestnik powstania w tym obozie - Tomasz Blatt - zmarł w USA. Miał 88 lat. Informację przekazało Państwowe Muzeum na Majdanku.

Tomasz Blatt urodził się 15 kwietnia 1927 r. w Izbicy k. Zamościa. W kwietniu 1943 r. został wraz z rodziną deportowany do niemieckiego obozu zagłady w Sobiborze. Jego rodzice i młodszy brat zostali zamordowani w komorze gazowej. Tomasza Blatta zatrudniono w warsztacie obozowym, pracował także jako palacz dokumentów. 14 października 1943 r. wziął udział w powstaniu w obozie. Udało mu się zbiec z grupą około 300 osób. Ukrywał się u polskich chłopów, a tuż przed końcem wojny dołączył do polskiego podziemia. W 1957 r. wyemigrował do Izraela, później zamieszkał w USA.

Większą część życia poświęcił sprawie pamięci więźniów Sobiboru i dokumentowaniu hitlerowskich zbrodni. Był świadkiem podczas procesów nazistowskich zbrodniarzy. Swoje wspomnienia opublikował w książkach: „Z popiołów Sobiboru (skąd nie było powrotu): historia przetrwania” (2002), „Sobibór: zapomniane powstanie” (2003), „Ucieczka z Sobiboru” (2010). Na podstawie jego wspomnień powstał też film fabularny „Ucieczka z Sobiboru” (1987).

W październiku 2013 r., podczas obchodów 70. rocznicy powstania w obozie zagłady w Sobiborze, Tomasz Blatt (oraz dwaj inni uczestnicy powstania Filip Białowicz i Jules Schelvis) został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi RP za męstwo i bohaterską postawę podczas powstania i za wybitne zasługi w działalności na rzecz zachowania pamięci o Holokauście. Była to jego ostatnia wizyta w Polsce.

Niemiecki obóz zagłady w Sobiborze funkcjonował w latach 1942-43 w ramach operacji "Aktion Reinhardt". Zginęło w nim ponad 170 tys. Żydów. Przeżyło niespełna 60 osób. Obóz został zlikwidowany przez Niemców po zakończonym sukcesem powstaniu więźniów w 1943 r. Wspomnienia nielicznych ocalałych, w tym Tomasza Blatta, pozostają najważniejszymi dokumentami i źródłem wiedzy o funkcjonowaniu obozu zagłady w Sobiborze.

Od 2012 r. teren po byłym niemieckim obozie zagłady w Sobiborze znajduje się pod opieką Państwowego Muzeum na Majdanku. W 2013 r. zaprezentowano zwycięzców konkursu na projekt Muzeum – Miejsca Pamięci. Zostali nimi Marcin Urbanek, Łukasz Mieszkowski, Piotr Michalewicz.

Projekt to inicjatywa podjęta przez Polskę, Holandię, Izrael i Słowację. Po raz pierwszy w historii całościowy projekt powstania i działania Muzeum - Miejsca Pamięci Sobibór powierzono międzynarodowemu komitetowi, w którym Polska jest liderem, ale wszelkie sprawy programowe, archeologiczne i inwestycyjne podejmowane były w ramach kolektywnego porozumienia. Grupie Sterującej przewodniczył Piotr Żuchowski – Sekretarz Stanu w MKiDN, Generalny Konserwator Zabytków. W realizacji projektu uczestniczy również Fundacja Polsko-Niemieckie Pojednanie, która jest operatorem środków przekazanych przez zagranicznych partnerów.

Na przełom 2015 i 2016 r. zaplanowano dokończenie niezbędnych badań archeologicznych. Realizację części inwestycyjnej - budowy upamiętnienia i niewielkiego obiektu muzealnego - przewidziano na rok 2016. Gotowa jest już dokumentacja projektowa, obecnie trwają konsultacje partnerów projektu w sprawie jej ostatecznego kształtu.



powrót

koniec głównej treści