Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.  Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[Zamknij]

Historia

Inicjatywa międzyrządowa

Koncepcja ustanowienia „Listy Dziedzictwa Europejskiego” (LDE) oraz „Znaku Dziedzictwa Europejskiego” (ZDE), której inicjatorem był francuski Minister Kultury Renaud Donnedieu de Vabres, opierała się na założeniu, iż obywatele wspólnej przestrzeni europejskiej słabo ją identyfikują. Potrzebują zatem projektu kulturalnego, którego wymiar złączyłby ich intelektualnie i emocjonalnie. W 2006 r. rozpoczęły się przygotowania do uruchomienia międzyrządowej inicjatywy pod nazwą Znak Dziedzictwa Europejskiego. Ustalono, iż ZDE będą mogły uzyskać obiekty materialne i niematerialne, które posiadają symboliczne znaczenie dla historii i dziedzictwa kulturowego Europy, stanowiąc żywe przypomnienie wspólnej rzeczywistości politycznej i pamięci historycznej kontynentu, a tym samym przyczyniając się do wzmocnienia europejskiej tożsamości. Znak Dziedzictwa Europejskiego jest przeznaczony zarówno dla miejsc materialnych - pamiątek, zabytków, budowli, zespołów architektonicznych i krajobrazowych, stanowisk archeologicznych oraz niematerialnych, reprezentowanych przez obiekty lub miejsca, które je symbolizują. Obiekty wpisane na LDE winny być dostępne dla szerokiej publiczności, a informacja o nich aktualizowana i podana w kilku językach.

logo1

Międzyrządowa Lista ZDE, na której aktualnie umieszczono 68 obiektów, nie zastępuje Listy Dziedzictwa UNESCO z uwagi na odmienne kryteria oceny wartości obiektów. ZDE tworzy procedury szerzej dostępne i znacznie uproszczone. Obiekty są wybierane przede wszystkim na podstawie ich wartości symbolicznej dla Europy, a nie walorów estetycznych, czy architektonicznych. Obiekty ma tej Liście ZDE są oznaczone specjalnym symbolem.

Lista ZDE międzyrządowego jest dostępna na stronie internetowej w formie publikacji interaktywnej

Polska nominowała do międzyrządowego ZDE ogółem 4 obiekty, które w marcu 2007 r. znalazły się na liście ZDE:

  • Wzgórze Lecha w Gnieźnie – zwane Wzgórzem Królewskim. Symboliczne miejsce tworzenia się zjednoczonej Europy, której idea przyświecała zjazdowi gnieźnieńskiemu monarchów europejskich w r. 1000 n.e., z udziałem Cesarza Ottona III;.
  • Kościół Katedralny p.w. śś. Stanisława Biskupa i Wacława na Wzgórzu Wawelskim w Krakowie – cenny zabytek sztuki. Dokumentuje ponad tysiącletnie związki Polski z kulturą europejską, w jej chrześcijańskim, duchowym, historycznym, artystycznym i politycznym wymiarze;
  • Lublin – Kościół p. w. Św. Stanisława wraz z Klasztorem Dominikanów, Kościół św. Trójcy, pomnik Unii Lubelskiej - Miasto Lublin jest symbolem europejskich idei integracyjnych, ponadnarodowego dziedzictwa demokracji i tolerancji oraz dialogu kultur między Wschodem i Zachodem. W 1569 roku w Lublinie podpisana została Unia polsko- litewska, w wyniku której powstał dość jednolity wielonarodowy organizm państwowy, swoją rozległością w Europie ustępujący jedynie ówczesnej Rosji;
  • Stocznia Gdańska – obiekty związane z postaniem „Solidarności” tj. budynek „Sali BHP”, Brama nr 2 i Plac Solidarności z Pomnikiem Poległych Stoczniowców wraz z murem i tablicami inskrypcyjnymi. Stocznia Gdańska jest żywym dowodem jednoczenia się Europy w imię poszanowania praw człowieka, wspólnej walki o wolność i demokrację;

 
Obiekty te mogą być przez Polskę nominowane do ubiegania się o ZDE w ramach nowej, unijnej inicjatywy.

Inicjatywa unijna

Zainteresowanie ustanowieniem Znaku Dziedzictwa Europejskiego jako inicjatywy Unii Europejskiej pojawiło się w 2008 r. Państwa członkowskie UE, dążąc do poprawy funkcjonowania międzyrządowego projektu oraz zapewnienia mu stabilności i długotrwałego efektu, wyraziły wolę, by podjąć działania na rzecz zmiany formuły Znaku na inicjatywę unijną. 20 listopada 2008 r. Rada przyjęła konkluzje, w których udzieliła Komisji mandatu do przedstawienia wniosku dotyczącego stworzenia przez Unię Znaku Dziedzictwa Europejskiego oraz do określenia uwarunkowań praktycznych odnośnie do realizacji tego projektu. 9 marca 2010 r. Komisja opublikowała projekt Decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej działanie Unii Europejskiej na rzecz znaku dziedzictwa europejskiego. W efekcie negocjacji w ramach Rady UE i z Parlamentem Europejskim, 16 listopada 2011 r. przyjęto Decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1194/2011/UE, która stanowi prawne ramy dla realizacji projektu ZDE, wprowadzając zasady i procedury przyznawania Znaku, monitorowania działalności obiektów, które otrzymały ZDE oraz ich sieciowania.

logo znak dziedzictwa europejskiego

Podział ról: państwa członkowskie - Komisja Europejska - panel europejski

Państwa członkowskie odpowiadają za:

  • wstępną selekcję obiektów ubiegających się o przyznanie Znaku
  • ustanowienie własnych procedur i harmonogramu wstępnej selekcji
  • formalne przekazanie Komisji formularzy wyselekcjonowanych wniosków

Komisja Europejska

W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania Decyzji, w szczególności przepisów dotyczących wyznaczania obiektów, którym ma być poznawany Znak, dotyczących odebrania Znaku oraz sformalizowania procedury rezygnacji ze Znaku, uprawnienia wykonawcze zostały powierzone Komisji Europejskiej.

Komisja odpowiada za ostateczny wybór obiektów, którym przyznany zostanie Znak.

Ponadto, Komisja wprowadza w życie działanie, w szczególności:

  • gwarantuje ogólną spójność i jakość działania
  • zapewnia koordynację między państwami członkowskimi i panelem europejskim
  • sporządza wytyczne w celu ułatwienia procedur selekcji i monitorowania
  • przygotowuje i prowadzi stronę internetową poświęconą Znakowi, zapewnia stworzenie loga dla działania
  • wspiera tworzenie sieci kontaktów między obiektami uhonorowanymi Znakiem

Komisja zamieszcza informacje na temat zasad i procedur przyznawania Znaku na stronie internetowej.

Panel europejski (międzynarodowe gremium ekspertów)

Panel tworzy 13 niezależnych ekspertów mianowanych na 3 lata przez Parlament Europejski, Radę UE, Komisję Europejską i Europejski Komitet Regionów. Zadaniem panelu jest ocena wniosków obiektów wstępnie wybranych przez państwa członkowskie. Selekcja dokonuje się na podstawie kryteriów wyboru i złożonego przez obiekt formularza. Panel, po ocenie wniosków, przygotowuje sprawozdanie informujące o rekomendacjach dotyczących przyznania Znaku i przekazuje je Komisji.

koniec głównej treści