Działania MKiDN w obszarze stosunków polsko-żydowskich

02-02-2018

Cmentarz Żydowski przy ul. Okopowej w Warszawie. Fot. Kamil Jastrzębski / MKiDN

Do najważniejszych projektów w obszarze stosunków polsko-żydowskich, realizowanych oraz wspartych przez resort kultury, zaliczyć należy:

  1. Po uchwaleniu przez Sejm RP ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o dotacji dla Fundacji Dziedzictwa Kulturowego przeznaczonej na uzupełnienie kapitału wieczystego, przygotowanie  i podpisanie umowy o dotacji dla Fundacji Dziedzictwa Kulturowego przeznaczonej na uzupełnienie kapitału wieczystego, z którego dochody przeznaczone będą na konserwację Cmentarza Żydowskiego, przy ul. Okopowej 49/51 w Warszawie, a następnie przekazanie środków na ten cel. Dzięki ustawie możliwe będzie zaplanowanie i przeprowadzenie wieloletnich prac porządkowych i konserwatorskich na terenie jednego z najważniejszych polskich cmentarzy. Kwota 100 mln zł będzie inwestowana w tzw. bezpieczne instrumenty finansowe, a wypracowany dochód będzie przeznaczony na renowację zabytkowych nagrobków i pielęgnację zieleni.

 

  1. Nowe muzea:

          

  1. Dotacje (w latach 2016-2017)
  1. Remont budowlano-konserwatorski synagogi w Bobowej z XVIII w.
  2. wzmocnienie posadowienia synagogi Tempel w Krakowie
  3. wzmocnienie więźby dachowej, stropów i odtworzenie pokrycia dachu synagogi Tempel w Krakowie

 

  1. Cmentarze żydowskie:
  1. Generalny Konserwator Zabytków w kolejnych pismach okólnych (najobszerniej w piśmie z 31 lipca 2017 r.), skierowanych do wszystkich Wojewódzkich Konserwatorów Zabytków oraz Wojewodów, wskazał cmentarze żydowskie jako jedną z priorytetowych dla służb konserwatorskich kategorię zabytków oraz wniósł o wpisanie do ewidencji zabytków wszystkich niewpisanych jeszcze do niej miejsc cmentarzy żydowskich, w celu zagwarantowania wszystkim prawnej ochrony;
  2. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w 2017 r. wdrożyło projekt pierwszej pełnej inwentaryzacji i oznakowania wszystkich cmentarzy żydowskich na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, we współpracy z wyspecjalizowanymi instytucjami kultury zajmującymi się tą tematyką – Narodowym Instytutem Dziedzictwa, Muzeum Historii Żydów Polskich „Polin”, Żydowskim Instytutem Historycznym – w stałej współpracy z Naczelnym Rabinem Polski, komisją rabiniczną ds. cmentarzy, Gminą Wyznaniową Żydowską oraz Fundacją Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego. Projekt znajduje się na etapie przygotowywania dokumentacji konkursowej na projekt jednolitego, godnego oznakowania cmentarzy żydowskich;
  3. nowelizacja przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (art. 13 ust. 5), na podstawie art. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poddająca sprzedaż, zamianę, darowiznę lub dzierżawę nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub samorządu, będących zabytkowymi cmentarzami, kontroli służb konserwatorskich, w celu zapobiegania przypadkom realizacji inwestycji komercyjnych na miejscach cmentarzy żydowskich.

 

  1. Gale, wystawy, festiwale

 

  1. Spektakle, koncerty:
  1. Wydarzenia związane z obchodami rocznicy marca 1968

Projekty Narodowego Centrum Kultury:

 


The activities of the Ministry of Culture and National Heritage in the field of Polish-Jewish relations

PLN 100,000,000 grant for perpetual protection of the Jewish Cemetery in Warsaw, new museums, theatrical productions, exhibitions, concerts, and festivals – these are the most important projects of the Ministry of Culture and National Heritage aimed at promoting and protecting Jewish culture and heritage.

Cultural Heritage Foundation

Following the adoption by the Parliament of the Republic of Poland of the Act of 8 December 2017 on awarding a grant supplementing the endowment fund of the Cultural Heritage Foundation, the Ministry drafted and signed an agreement on awarding the said grant to the Cultural Heritage Foundation – revenue from which will be used for conservation of the Jewish Cemetery at 49/51 Okopowa Street in Warsaw – and subsequently transferred the funds in question. The passing of the Act will allow for preparing and implementing a plan of maintenance and restoration works at the site of one of the most important Polish cemeteries. The PLN 100,000,000 grant will be invested in so-called safe financial instruments, and revenue thus raised will be used for restoration of historical tombstones and the maintenance of greenery.

The Witold Pilecki Center for Totalitarian Studies

On the 73rd anniversary of the liberation of the German Nazi concentration and extermination camp of Auschwitz Birkenau, the Witold Pilecki Center for Totalitarian Studies – which was founded in 2016 by the Ministry of Culture and National Heritage – made available in its “Chronicles of Terror” database, the accounts of survivors of the camp – Jews, Poles, Roma, Russians and people of many other nationalities. Over 1,000 testimonies were gathered after the Second World War for two of the most important Auschwitz-Birkenau trials, and they constitute the largest collection of court depositions relating to Auschwitz-Birkenau in the world.

New museums:

Grants (in the years 2016–2017)

In 2016–2017, projects aimed at preservation of Jewish culture and heritage were subsidized under the following programs of the Minister of Culture:

The currently developed “Culture” program, co-financed with the EEA Grants 2014–2021, includes a predefined project conceived as a continuation of the “Jewish Cultural Heritage” enterprise. The project will be carried out by the Museum of the History of Polish Jews POLIN in cooperation with the Jewish Historical Institute and the Warsaw Ghetto Museum as well as Norwegian partners. The project will be educational in nature and will continue for approx. 5 years, with the total value of EUR 10,000,000. These conditions are stipulated in the agreement between Poland and Norway (Memorandum of Understanding) signed on 20 December 2017.

Jewish cemeteries:

Galas, exhibitions, festivals

Theatrical productions, concerts:

The Jewish Theater – as the only such place in Poland and one of the few in the world – stages performances in Yiddish (concurrently with performances in Polish). The theater closely cooperates with the Shalom Foundation (for instance in organization of the Festival of Jewish Culture in Warsaw – “Singer’s Warsaw”). In 2012, the institution widened its scope of activity to include the Yiddish Culture Center, which undertakes cultural education initiatives. In the 2016/2017 artistic season, the Jewish Theater faced considerable difficulty as the seat of the institution was pulled down. On the intervention of the Under-Secretary of State at the Ministry of Culture and National Heritage, Wanda Zwinogrodzka, the theater found a new venue in the building of the Club of the Warsaw Garrison Command.

Over the last two years, the Jewish Theatre has presented 13 premieres and 21 other artistic productions.

On 5 and 6 March 2018, the National Theatre (in cooperation with “Zikaron–Pamięć–Memory” Global Polish Jews Initiative, the Social and Cultural Association of Jews in Poland and Helping Hand Coalition Israel) will take an active part in commemorating the 50th anniversary of March 1968.

On 21 October 2017, a drama “Nobody” by leading Israeli playwright Hanoch Levin had its premiere at the Jerzy Grzegorzewski Stage. The play was directed by Artur Tyszkiewicz.

Season 2015/2016 – a concert featuring songs written by artists of Jewish descent: Mordechai Gebirtig, Joseph Rumshinsky, Mieczysław Miksne, and Szymon Laks, under the title Prayer. Happiness. Covenant.

Season 2016/2017 – 2 revival performances of “The Passenger” directed by David Pountney – a coproduction by Teatr Wielki Polish National Opera and the Bregenz Festival which has been presented in London, Houston, New York, Chicago, Detroit and Florida. The event was accompanied by a meeting with Zofia Posmysz, the author of the novel The Passenger. The meeting was organized in cooperation with the Museum of the History of Polish Jews POLIN.

Letters from the Ghetto – an event commemorating the 73rd Anniversary of the Warsaw Ghetto Uprising centered around reading letters, postcards and excerpts from diaries which had miraculously survived the turmoil of war.

Reading of King Matt the First written by Janusz Korczak, organized as part of the “Polish Theatre – Neighbourhood Theatre” series of meetings.

In March 2018, the theatre is going to join in the commemoration of the 50th anniversary of March 1968 by staging “Parę obcych słów po polsku” [“A few foreign words in Polish”], a performance directed by Anna Smolar (coproduction of the Jewish Theater).

Multifarious artistic events celebrating Jewish culture were also held, among other places, in the Podlasie Opera and Philharmonic, the Pomeranian Philharmonic in Bydgoszcz, the National Forum of Music, the Zbigniew Raszewski Theatre Institute, the Podkarpacie Philharmonic, and the “Borderland of Arts, Cultures and Nations” Centre in Sejny.

powrót